Het Fokkerijbesluit in Vlaanderen: wat verandert er voor fokkers en kopers?

Op 31 mei 2024 keurde de Vlaamse Regering een nieuw besluit goed over de fokkerij van honden en katten en de voorwaarden om stambomen af te leveren. In de volksmond heet het het Fokkerijbesluit. Het doel is duidelijk: een stamboom moet een kwaliteitslabel worden, het bewijs dat een pup verantwoord gefokt is, met zo weinig mogelijk kans op erfelijke aandoeningen en met aandacht voor genetische diversiteit.

Sinds wanneer geldt het?

Het besluit dateert van 31 mei 2024. De twee belangrijkste regels, wie een stamboom mag afleveren en met welke stamboom je een pup mag verkopen, gelden sinds 1 juli 2025. Oorspronkelijk was dat 1 januari 2025, maar de Vlaamse Regering heeft die datum met een wijzigingsbesluit uitgesteld. Voor de verkoop van een pup telt de datum op het verkoopcontract.

Wat is een stamboom nu precies?

Volgens het besluit is een stamboom een document dat bij de geboorte wordt afgeleverd door een erkende stamboekvereniging. Naast de afstamming garandeert het dat het dier gefokt is volgens het fokprogramma van zijn ras of variëteit. Elke stamboom vermeldt minstens:

de naam van de hond en zijn registratienummer bij de stamboekvereniging
het identificatienummer (de chip, geregistreerd in DogID)
de geboortedatum, het geslacht en het ras (en eventueel de variëteit)
de afstamming over minstens één generatie, met de identificatienummers van de ouders
de naam en het adres van de fokker
de naam, het adres en het ondernemingsnummer van de erkende stamboekvereniging

De afstamming wordt bovendien gecontroleerd met een ouderschapscontrole via een DNA test.

Wie mag een stamboom afleveren?

Alleen een erkende stamboekvereniging. Zo'n vereniging heeft onder meer deze taken:

registreert de honden in een databank
controleert de DNA afstamming
controleert de resultaten van de prestatieonderzoeken en de paringscombinaties
geeft de stambomen uit
ziet toe op het gebruik van de fokprogramma's en geeft er opleidingen over

Dierenwelzijn Vlaanderen publiceert de lijst van erkende stamboekverenigingen op zijn website. Voor honden zijn dat er momenteel vijf: Belgian Regional Canine Society (BRCS), Vereniging der Afgevaardigden van de Koninklijke Unie Sint-Hubertus (VDA), Nationaal Verbond van Belgische Kynologen (NVBK), Belgian Cavalier Club (BCC) en Belgisch Stamboek - Pedigree Belge (BSPB). Een vereniging mag een stamboom niet weigeren omdat een van de ouderdieren bij een andere stamboekvereniging is ingeschreven, en je hoeft geen lid te zijn van de vereniging om er een stamboom aan te vragen.

Wat is een fokprogramma?

Per ras of variëteit kan Dierenwelzijn Vlaanderen een fokprogramma goedkeuren. Voor honden zijn er momenteel meer dan 200 goedgekeurde fokprogramma's. Een fokprogramma bepaalt welke prestatieonderzoeken de ouderdieren moeten ondergaan (bijvoorbeeld heupen, ellebogen, ogen of DNA testen), vanaf welke leeftijd, en welke combinaties toegelaten zijn. Er gelden ook regels voor inteelt: een teef mag bijvoorbeeld niet gedekt worden door haar grootvader, vader, broer, halfbroer, zoon of kleinzoon. Daarnaast mag de inteeltcoëfficiënt (COI) van een nakomeling maximum 1% hoger zijn dan de gemiddelde COI van beide ouders, berekend op minimum 3 generaties. Bestaat er voor een ras geen goedgekeurd fokprogramma, dan kan er geen Vlaamse stamboom worden afgeleverd, wel een afstammingscertificaat.

Mag je nog een pup verkopen zonder stamboom?

Ja. Een fokker is niet verplicht om een stamboom mee te geven. Wat wel verandert: een pup die in Vlaanderen geboren is, mag enkel nog verkocht worden als pup met stamboom wanneer die stamboom uitgereikt is door een erkende stamboekvereniging. Ook zonder stamboom wordt sterk aangeraden de gezondheidstesten uit te voeren op de ouderdieren.

En kruisingen?

Volgens Dierenwelzijn Vlaanderen is het kruisen van rassen niet toegestaan voor erkende kwekers, tenzij de minister bevoegd voor dierenwelzijn daar toestemming voor geeft. Nakomelingen van kruisingen kunnen erfelijke aandoeningen van beide rassen dragen. Voor enkele populaire kruisingen bestaat wel een eigen goedgekeurd fokprogramma, bijvoorbeeld voor de labradoodle en de Australian labradoodle.

Pups van buiten Vlaanderen

Het Fokkerijbesluit geldt enkel voor honden die in Vlaanderen geboren zijn. Een hond die in het buitenland geboren is, mag verkocht worden met een buitenlandse stamboom, als duidelijk vermeld wordt dat het om een buitenlandse stamboom gaat. Een pup die in Vlaanderen geboren is, mag niet verkocht worden met een stamboom uit het buitenland of uit een ander gewest.

Wat betekent dit voor Puppymakelaar?

Vink je bij een zoekertje aan dat de pup een stamboom heeft, dan moet het gaan om een stamboom van een erkende stamboekvereniging (voor pups geboren in Vlaanderen). Bij twijfel vraag je als koper altijd naar de naam van de vereniging en het registratienummer.