Een pup opvoeden: zindelijkheid, bijten, alleen zijn en de basis

Een goed opgevoede hond is geen hond die blindelings gehoorzaamt, maar een hond die weet wat er van hem verwacht wordt en zich veilig voelt bij zijn mensen. De basis daarvoor leg je in de eerste maanden. Dit dossier zet de belangrijkste stappen op een rij, van de eerste dag tot de puberteit.

Hoe honden leren

Honden leren vooral door verbanden te leggen: gedrag dat iets aangenaams oplevert, herhalen ze. Daarom werkt belonen zo goed. Een beloning kan een snoepje zijn, maar ook spel, aandacht of de kans om te gaan snuffelen. Wat je beloont, zie je vaker terug.

• Timing: beloon binnen een seconde of twee na het gewenste gedrag, anders legt je hond het verband niet.
• Kort en vaak: meerdere korte oefenmomenten per dag werken beter dan één lange les.
• Duidelijk: gebruik steeds hetzelfde woord voor hetzelfde gedrag, en spreek met je huisgenoten af wat de regels zijn.
• Stap voor stap: maak een oefening pas moeilijker als ze in een makkelijke situatie goed lukt.

Straffen met pijn, schrik of intimidatie, zoals rukken aan de lijn, slaan of schreeuwen, wordt door dierenartsen en gedragsdeskundigen afgeraden. Onderzoek toont dat zulke methodes stress, angst en agressie kunnen veroorzaken en de band met je hond schaden, terwijl belonen minstens even doeltreffend is.

De eerste dagen

Geef je pup een rustige start met een vaste slaapplek, vaste momenten om te eten, te slapen en naar buiten te gaan, en niet te veel bezoek. Spreek huisregels af voor hij aankomt: mag hij in de zetel, waar slaapt hij, welke kamers zijn verboden terrein? Consequent zijn vanaf dag één is veel makkelijker dan later regels veranderen.

Zindelijkheid

Een pup heeft een kleine blaas en weinig controle. Help hem door hem vaak naar buiten te brengen, op momenten waarop hij moet:

• na het slapen en na een dutje;
• na het eten en drinken;
• na het spelen of na opwinding;
• en daarnaast ongeveer elk uur tot elke twee uur overdag.

Breng hem naar een vaste plek, wacht rustig, en beloon hem meteen als hij zijn behoefte doet. Een ongelukje binnen straf je nooit: dat leert hem alleen om stiekem te plassen. Ruim het op met een reiniger die geuren afbreekt. 's Nachts moet een jonge pup vaak nog één keer naar buiten. De meeste pups zijn tussen vier en zes maanden zindelijk, maar elke pup heeft zijn eigen tempo.

Speels bijten

Pups verkennen de wereld met hun mond en bijten in spel, ook in handen en kleren. Dat is normaal gedrag, maar ze moeten leren hoe zacht ze moeten zijn.

• Stop het spel even als hij te hard bijt, en ga verder als hij rustig is.
• Bied een speeltje of kauwartikel aan om op te bijten.
• Zorg voor voldoende rust: een oververmoeide pup bijt vaak meer.
• Leer kinderen om niet te rennen of te gillen als de pup bijt, en laat ze nooit alleen samen.

Alleen zijn

Veel gedragsproblemen ontstaan doordat een hond nooit geleerd heeft om rustig alleen te zijn. Begin met heel korte momenten, terwijl je in een andere kamer bent, en bouw langzaam op. Geef bij het vertrekken iets om op te kauwen of een voedselpuzzel, en maak geen groot afscheid of uitbundige begroeting. Huilt, blaft of vernielt je hond als hij alleen is, ga dan een stap terug en zoek bij aanhoudende problemen hulp: scheidingsangst is een echt welzijnsprobleem.

Basisoefeningen

• Naam: beloon je pup als hij naar je kijkt wanneer je zijn naam zegt.
• Kom: de belangrijkste oefening; zie hieronder.
• Zit en af: handig om rust te brengen in spannende situaties.
• Blijf: bouw de duur en de afstand stap voor stap op.
• Los of geef: ruil een voorwerp tegen een beloning, zodat hij leert dat afgeven loont.
• Wandelen aan een losse lijn: blijf staan als de lijn strak staat en ga verder als hij ontspant; beloon als hij naast je loopt.

Terugroepen

Een betrouwbaar terugroepcommando kan het leven van je hond redden. Oefen eerst in huis en in de tuin, daarna buiten aan een lange lijn. Beloon elke keer royaal als hij komt, ook als hij er even over deed. Roep hem nooit om iets onaangenaams te doen, zoals een bad of het einde van een leuke wandeling, en ga niet achter hem aan rennen: dan wordt het een spelletje. Bij jachthonden en windhonden vraagt terugroepen extra oefening; loslopen is bij sommige rassen alleen veilig in een omheinde ruimte.

De puberteit

Tussen ongeveer zes en achttien maanden, bij grote rassen soms langer, gaan veel honden door de puberteit. Een hond die als pup keurig luisterde, lijkt dan plots alles vergeten, is afgeleider of onzekerder. Dat is normaal. Blijf geduldig, houd oefeningen makkelijk en succesvol, en geef voldoende rust en uitdaging. Het gaat voorbij.

Hondenschool en hulp

Een puppycursus en vervolgtraining zijn waardevol, zeker voor wie voor het eerst een hond heeft. Kies een school die met belonen werkt, in kleine groepen, en waar je je hond nooit pijn moet doen. Heeft je hond ernstige angst, reageert hij heftig op mensen of honden, of lukt alleen zijn niet, laat je dan helpen door je dierenarts en een erkende gedragsdeskundige. Lees ook het dossier Socialisatie van pups.

In het kort

• Honden leren door beloning: beloon snel, kort en consequent.
• Straf met pijn of schrik werkt averechts en schaadt het welzijn.
• Help je pup zindelijk worden door hem op de juiste momenten naar buiten te brengen.
• Leer hem zacht te zijn met zijn tanden en rustig alleen te zijn.
• Oefen het terugroepen als belangrijkste veiligheidsoefening.
• Wees geduldig in de puberteit en zoek tijdig hulp bij problemen.